.
سنگهای صفراوی چگونه تشکیل میشوند؟
کیسه صفرا اندامی کوچک در زیر کبد است که صفرا را ذخیره میکند. صفرا مایعی است که توسط کبد ساخته میشود و از طریق مجاری صفراوی وارد روده کوچک شده و به هضم چربیها کمک میکند.
اگر ترکیبات موجود در صفرا از حالت تعادل خارج شوند، ممکن است مواد موجود در آن رسوب کرده و بهتدریج سنگهای صفراوی تشکیل شوند. این سنگها میتوانند از نظر اندازه و تعداد متفاوت باشند.
چه افرادی بیشتر در معرض سنگ صفراوی هستند؟
هر فردی ممکن است دچار سنگ صفراوی شود، اما برخی عوامل احتمال تشکیل سنگ را افزایش میدهند:
- افزایش سن
- جنس مؤنث
- سابقه خانوادگی سنگ صفراوی
- اضافه وزن و چاقی
- کاهش وزن سریع
- بارداری
- برخی بیماریهای متابولیک مانند دیابت
- برخی بیماریهای کبدی یا خونی
- کمتحرکی
- مصرف برخی داروها در شرایط خاص
علائم سنگ صفراوی چیست؟
علائم میتوانند از نداشتن هیچ علامتی تا حملات درد شدید متفاوت باشند.
- درد در قسمت فوقانی و سمت راست شکم
- انتشار درد به پشت یا شانه راست در برخی بیماران
- تهوع و استفراغ
- دردی که ممکن است پس از غذا، بهخصوص غذای سنگین، ایجاد شود
- تب و لرز در صورت ایجاد عفونت
- زردی پوست یا چشمها در صورت انسداد مسیر صفرا
سنگ صفراوی چگونه تشخیص داده میشود؟
پزشک بر اساس علائم، معاینه و شرایط بیمار ممکن است از آزمایش خون و روشهای تصویربرداری استفاده کند.
ERCP چیست؟
ERCP یک روش تخصصی آندوسکوپی برای بررسی و درمان برخی مشکلات مجاری صفراوی و پانکراس است.
در بیمارانی که سنگ وارد مجرای صفراوی شده است، ممکن است با استفاده از ERCP بتوان سنگ مجرا را خارج کرد. انجام این روش برای همه بیماران دارای سنگ کیسه صفرا لازم نیست و بر اساس تشخیص پزشک انجام میشود.
درمان سنگهای صفراوی
انتخاب روش درمان به وجود یا عدم وجود علائم، محل سنگ، عوارض ایجادشده و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد.
سنگهای بدون علامت در بسیاری از افراد نیاز به درمان فوری ندارند. اما در صورت ایجاد علائم یا بعضی عوارض، پزشک ممکن است درمان را توصیه کند.
در سنگهای علامتدار کیسه صفرا، برداشتن کیسه صفرا یکی از درمانهای اصلی است. اگر سنگ در مجرای صفراوی قرار گرفته باشد، ممکن است روشهایی مانند ERCP نیز لازم شوند.
برداشتن کیسه صفرا با لاپاراسکوپی
در جراحی لاپاراسکوپی، جراح از طریق چند برش کوچک روی شکم و با استفاده از دوربین و ابزارهای مخصوص، کیسه صفرا را خارج میکند.
در بسیاری از بیماران، این روش نسبت به جراحی باز با برش کوچکتر و دوره نقاهت کوتاهتری همراه است. انتخاب روش جراحی به وضعیت بیمار و نظر تیم درمان بستگی دارد.
چگونه خطر تشکیل سنگ صفراوی را کاهش دهیم؟
نمیتوان از تمام موارد سنگ صفراوی جلوگیری کرد، اما رعایت برخی نکات میتواند به کاهش خطر کمک کند:
- حفظ وزن مناسب
- پرهیز از کاهش وزن بسیار سریع و رژیمهای سخت
- فعالیت بدنی منظم
- داشتن رژیم غذایی متعادل
- مصرف کافی میوه، سبزیجات و مواد غذایی حاوی فیبر
- کنترل بیماریهای زمینهای و عوامل متابولیک با نظر پزشک
تغذیه و سنگ صفراوی
در بعضی بیماران مبتلا به سنگ صفراوی، وعدههای غذایی بسیار سنگین یا پرچرب میتوانند باعث تشدید علائم شوند. داشتن وعدههای متعادل و رعایت توصیههای غذایی پزشک میتواند به کنترل علائم کمک کند.
رژیم غذایی جایگزین درمان لازم برای سنگ صفراوی علامتدار یا عوارض آن نیست؛ بنابراین در صورت بروز علائم باید ارزیابی پزشکی انجام شود.
هر سنگ صفراوی نیاز به جراحی ندارد
تصمیم برای درمان بر اساس وجود علائم، محل سنگ، عوارض و شرایط هر بیمار گرفته میشود. در صورت دردهای صفراوی یا علائم هشدار، ارزیابی توسط پزشک ضروری است.
