.
سندرم روده تحریکپذیر چیست؟
آیا اغلب دچار دلپیچه، نفخ یا تغییر در اجابت مزاج میشوید؟ این علائم میتوانند در بعضی افراد با سندرم روده تحریکپذیر یا IBS مرتبط باشند.
IBS یک اختلال مزمن در تعامل مغز و دستگاه گوارش است که میتواند باعث درد شکم، نفخ و تغییر در دفعات یا شکل مدفوع شود. بعضی افراد بیشتر دچار یبوست، بعضی بیشتر دچار اسهال و برخی نیز دورههای متناوب یبوست و اسهال دارند.
علائم شایع IBS
- درد یا گرفتگی شکم
- نفخ و احساس پری شکم
- یبوست
- اسهال
- تناوب یبوست و اسهال
- تغییر در شکل یا دفعات مدفوع
- احساس دفع ناکامل
- وجود مخاط در مدفوع در برخی افراد
علت سندرم روده تحریکپذیر چیست؟
علت IBS معمولاً یک عامل واحد نیست. تغییر در نحوه ارتباط مغز و روده، حساسیت بیشتر روده، تغییرات حرکتی دستگاه گوارش و عوامل دیگری میتوانند در ایجاد علائم نقش داشته باشند.
شدت علائم نیز ممکن است در دورههای مختلف تغییر کند و بعضی عوامل مانند برخی غذاها، تغییرات خواب و فشارهای روانی در بعضی افراد باعث تشدید علائم شوند.
چه عواملی ممکن است علائم را تشدید کنند؟
- برخی غذاها، بسته به حساسیت هر فرد
- وعدههای غذایی حجیم یا بسیار چرب
- مصرف زیاد کافئین در برخی افراد
- برخی نوشیدنیهای گازدار
- استرس و فشار روانی
- کمبود خواب یا تغییر الگوی خواب
- برخی تغییرات هورمونی
IBS چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص سندرم روده تحریکپذیر عمدتاً بر اساس نوع و الگوی علائم، سابقه پزشکی و معاینه انجام میشود.
بسته به سن، علائم و سابقه بیمار، پزشک ممکن است آزمایش خون، آزمایش مدفوع یا بررسیهای دیگری درخواست کند. کولونوسکوپی نیز برای همه مبتلایان به IBS لازم نیست و در صورت وجود اندیکاسیون پزشکی انجام میشود.
درمان سندرم روده تحریکپذیر
درمان IBS برای همه بیماران یکسان نیست و بر اساس علائم غالب و شدت آنها انتخاب میشود.
اصلاح رژیم غذایی، فعالیت بدنی، تنظیم عادات دفع، خواب مناسب، مدیریت استرس و در صورت نیاز درمان دارویی میتوانند به کنترل علائم کمک کنند.
تغذیه و IBS
پیدا کردن ارتباط بین غذا و علائم میتواند به کنترل بهتر بیماری کمک کند.
- غذا را آرام و بدون عجله میل کنید.
- از خوردن وعدههای بسیار حجیم خودداری کنید.
- غذاهایی را که بهطور مشخص علائم شما را تشدید میکنند یادداشت کنید.
- مایعات کافی در طول روز مصرف کنید.
- در صورت یبوست، افزایش تدریجی فیبر ممکن است کمککننده باشد.
- از حذف گسترده مواد غذایی بدون دلیل و بدون نظر پزشک یا متخصص تغذیه خودداری کنید.
فیبر؛ مفید است اما باید متناسب باشد
در بیمارانی که یبوست دارند، دریافت مناسب فیبر میتواند به بهبود اجابت مزاج کمک کند. با این حال افزایش ناگهانی یا بیش از حد بعضی منابع فیبر ممکن است نفخ و ناراحتی شکمی را بیشتر کند.
بهتر است میزان فیبر بهتدریج افزایش پیدا کند و نوع و مقدار آن بر اساس تحمل فرد تنظیم شود.
استرس و علائم گوارشی
مغز و دستگاه گوارش ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند و فشار روانی یا اضطراب میتوانند در برخی بیماران باعث تشدید علائم IBS شوند.
فعالیت بدنی منظم، خواب کافی و روشهای مناسب مدیریت استرس میتوانند به کنترل علائم کمک کنند. در بعضی بیماران نیز درمانهای روانشناختی یا دارویی با نظر پزشک میتوانند مفید باشند.
دستگاه گوارش چگونه کار میکند؟
عضلات دستگاه گوارش با انقباضهای هماهنگ، محتویات روده را حرکت میدهند. در روده بزرگ، آب و برخی مواد جذب شده و در نهایت مواد باقیمانده به شکل مدفوع دفع میشوند. در IBS ممکن است حرکات روده، حساسیت روده و نحوه پردازش پیامهای عصبی دستگاه گوارش تغییر کند.
چرا بعضی بیماران اسهال و بعضی یبوست دارند؟
اگر حرکت محتویات روده سریعتر باشد، فرصت کمتری برای جذب آب وجود دارد و ممکن است مدفوع شلتر و دفعات دفع بیشتر شود.
اگر حرکت روده کندتر باشد، آب بیشتری جذب میشود و مدفوع میتواند خشکتر و دفع آن دشوارتر شود. بعضی بیماران نیز در دورههای مختلف هر دو حالت را تجربه میکنند.
توصیههای کاربردی برای کنترل IBS
- وعدههای غذایی منظم و متعادل داشته باشید.
- غذا را آهسته بخورید و خوب بجوید.
- محرکهای غذایی مخصوص خودتان را شناسایی کنید.
- مایعات کافی در طول روز مصرف کنید.
- فعالیت بدنی منظم داشته باشید.
- خواب منظم و کافی داشته باشید.
- برای مدیریت استرس از روشهای مناسب استفاده کنید.
- داروها را بر اساس توصیه پزشک مصرف کنید و از مصرف خودسرانه داروهای گوارشی یا مسهلها خودداری کنید.
IBS قابل کنترل است
شناخت الگوی علائم، پیدا کردن عوامل تشدیدکننده و انتخاب برنامه درمانی متناسب با شرایط هر فرد میتواند به کنترل بهتر علائم و بهبود کیفیت زندگی کمک کند.
